आजच्या डिजिटल युगात मुलांच्या बुद्धिमत्तेची व्याप्ती पाहून अनेकदा आपण थक्क होतो. काही लहान वयातील मुले इतकं विलक्षण ज्ञान आणि कौशल्य दाखवतात की त्यांना ‘लहान शिक्षक’ म्हणावं लागतं. भारतातीलच तीन अशा बालप्रतिभा – अवि शर्मा, कृतिन गुप्ता आणि कौटिल्य पंडित – यांनी आपल्या असाधारण मेधा शक्तीने देशाला आणि जगाला चकित करून सोडलं आहे. त्यांच्या कहाण्या केवळ प्रेरणादायी नाहीत, तर मुलांमध्ये दडलेल्या अफाट क्षमतेचं जिवंत उदाहरण आहेत.
मुलांनो, ज्ञानाला वयाची मर्यादा नसते, हे आपल्याला काही विशेष मुलांकडून नेहमीच शिकायला मिळते. तुमच्या वयाचे असे कितीतरी लहानगे आहेत, ज्यांचे ज्ञान, त्यांची जिज्ञासा आणि परिश्रम पाहून आश्चर्य वाटते. त्यांच्या बुद्धिमत्तेने ते केवळ आपल्या समवयस्कांसाठीच नव्हे, तर मोठ्यांसाठीही प्रेरणादायी ठरतात. चला तर मग, अशाच तीन असामान्य प्रतिभावान मुलांना भेटूया, जे खऱ्या अर्थाने लहान शिक्षक ठरले आहेत.
अवि शर्मा : बालमुखी रामायणाचे लेखक आणि वैदिक गणिताचे जाणकार
इंदौर, मध्यप्रदेशचा अवि शर्मा हा केवळ १२ वर्षांचा असतानाच आपल्या लेखनकौशल्याने आणि वैदिक गणिताच्या गहन अभ्यासाने देशभरात प्रसिद्ध झाला. सन २०२२ मध्ये अविने हिंदी भाषेत ‘बालमुखी रामायण’ हे ग्रंथलेखन केले. केवळ २५० छंदांमध्ये रामायणातील प्रमुख घटना संक्षिप्त पण प्रभावी स्वरूपात मांडण्याचे अद्भुत कार्य त्याने केले.
अवि हा केवळ लेखक नाही, तर वैदिक गणिताचा सर्वांत तरुण शिक्षक म्हणूनही ओळखला जातो. त्याने सुमारे १५० विद्यार्थ्यांना वैदिक गणिताचे प्रशिक्षण दिले आहे. एवढ्यावरच न थांबता, त्याने ‘माधव’ (My Advanced Domestic Handling AI Version) नावाचा आवाजावर चालणारा संगणकीय प्रोग्रामही विकसित केला आहे, जो अनेक भाषांमध्ये काम करतो. विशेष म्हणजे, हा प्रोग्राम तयार करण्यासाठी त्याला फक्त दोन आठवडे लागले!
त्याच्या या कामगिरीसाठी अविला २०२२ मध्ये पंतप्रधान राष्ट्रीय बाल पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. त्यावेळी त्याने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याशी आभासी संवाद साधून गीतेचे श्लोक सादर केले. पुढे २०२३ मध्ये इंदौर गौरव दिवसाच्या वेळी मध्यप्रदेशचे तत्कालीन मुख्यमंत्री शिवराजसिंह चौहान यांनी अविचा विशेष सत्कार केला.
कृतिन गुप्ता : शिकवतोय आयआयटी स्तराचे गणित
दिल्लीचा कृतिन गुप्ता हा गणिताचा ‘बालगुरू’ म्हणून प्रसिद्ध आहे. केवळ दहा वर्षांचा असताना त्याने विद्यार्थ्यांना आयआयटी स्तराचे गणित शिकवायला सुरुवात केली. लहान वयात स्वतःपेक्षा वयाने मोठ्या विद्यार्थ्यांना शिकवणे ही मोठीच गोष्ट आहे, पण कृतिनने आपल्या मेहनतीने आणि बुद्धिमत्तेने ते शक्य करून दाखवले.
म्हणूनच शाळा, महाविद्यालयांमध्ये गणित शिकवणाऱ्या या लहान शिक्षकाला लोकांनी ‘ग्रँड मास्टर’ हे नाव दिले. गेल्या पाच वर्षांपासून कृतिन शाळकरी मुलांबरोबरच महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांनाही शिकवत आहे. त्याच्या या विशेष योगदानामुळे त्याचे नाव ‘एशिया बुक ऑफ रेकॉर्ड्स’ मध्ये नोंदले गेले आहे.
कौटिल्य पंडित : जनरल नॉलेजचा मास्टर
हरियाण्यातील करनाल जिल्ह्यातल्या कोहंड गावातील कौटिल्य पंडित हा केवळ पाच वर्षांचा असतानाच जगभरात प्रसिद्ध झाला. त्या वयातच त्याला प्रत्येक देशाच्या सीमा, क्षेत्रफळ आणि इतर तपशील तोंडी पाठ होते. एवढेच नव्हे तर सौरमालेतील प्रत्येक ग्रह व उपग्रहांची नावे आणि त्यांचे आकार त्याला तोंडपाठ होते.
इतक्या लहान वयात गणित, इतिहास, चालू घडामोडी, सामान्य ज्ञान यांसारख्या अनेक विषयांवर त्याची पकड अद्वितीय होती. म्हणूनच लोकांनी त्याला ‘गूगल बॉय’ हे टोपणनाव दिले. कौटिल्यने वेळोवेळी विशेष वर्कशॉप्स घेऊन मुलांना मार्गदर्शन केले आहे.
जानेवारी २०२० मध्ये त्याला ‘चाइल्ड प्रोडिजी अवॉर्ड’ मिळाला. आज तो १७ वर्षांचा असून, त्याची निवड ऑक्सफर्ड विद्यापीठ, लंडन येथे मास्टर ऑफ फिजिक्स अभ्यासक्रमासाठी झाली आहे. यासाठी त्याला तब्बल २५ लाखांची शिष्यवृत्ती मिळाली आहे.
🌟 प्रेरणादायी संदेश
अवि शर्मा, कृतिन गुप्ता आणि कौटिल्य पंडित ही तीन लहान वयातच मोठ्या उंचीवर पोहोचलेली नावे आपल्याला दाखवतात की, जिज्ञासा, मेहनत आणि दृढनिश्चय यामुळे वयाच्या कोणत्याही टप्प्यावर असाधारण कामगिरी करता येते.
हे लहान शिक्षक केवळ स्वतःसाठीच नव्हे, तर इतरांसाठीही प्रेरणास्त्रोत ठरले आहेत. त्यांच्या कार्यातून प्रत्येक मुलाला शिकण्याची, स्वतःला सिद्ध करण्याची आणि ज्ञानाची नवी दारे उघडण्याची प्रेरणा मिळते.