घर, झाड, गाय आणि कुत्रा यांच्या मैत्रीची ही भावस्पर्शी मराठी गोष्ट आहे. सुख-दुःखात एकमेकांची साथ किती महत्त्वाची आहे, हे ही कथा मुलांना सोप्या आणि मनोरंजक पद्धतीने शिकवते.
एका छोट्याशा गावाच्या कडेला एक जुनेसं घर, एक उंच झाड आणि एक गोड गाय हे तिघेही अगदी शेजारी-शेजारी राहत होते. त्या झाडाला एक विचित्र सवय होती. रात्र झाली की ते हळूच चालायला लागायचं! दिवसा मात्र अगदी शांत उभं राहायचं. ते घरसुद्धा काहीसं अजबच होतं. घरात कोणीच माणूस राहत नव्हता. म्हणून ते अधूनमधून मोठ्याने हाक मारायचं, “कोणी आहे का? या ना, माझ्यात राहायला!”
पण एखादा माणूस खरंच आला, की घर लगेच विचित्र आवाज, भुतेसारख्या छाया आणि अजब करामती दाखवून त्याला रातोरात पळवून लावायचं! गायीचं मात्र वेगळंच दुखणं होतं. तिला गाण्याचा फारच छंद!
ती दिवसभर गुणगुणत, गात, सूर लावत राहायची. पण… तिचं गाणं इतकं बेसूर होतं की कोणीही तिच्या जवळ थांबत नसे. थोड्या अंतरावर एक कुत्रा राहत होता. तो फार हुशार आणि शांत स्वभावाचा होता. दूर बसून तो या तिघांचं सगळं लक्षपूर्वक निरीक्षण करत असे.
एके दिवशी आभाळ भरून आलं आणि जोरदार पाऊस कोसळू लागला. पावसात भिजत-भिजत ते झाड नाचू लागलं. ते दृश्य पाहून गाय घाबरली आणि गप्प बसली. तेवढ्यात घराने हाक मारली, “ए कुत्र्या, पावसात का भिजतोयस? आत ये!”
कुत्रा धावत-धावत घरात आला. घराच्या मधोमध एक दरी अंथरलेली होती. तो तिथे जाऊन बसला.
आहाहा! किती आरामदायक!
खिडकीतून त्याने झाडाकडे पाहिलं. झाड आनंदाने नाचत होतं. ते म्हणालं, “चल, तूही बाहेर येऊन नाच!”
कुत्रा हसला. तो बाहेर गेला नाही, पण झाडाचा नाच त्याला फार आवडला. तेवढ्यात त्याची नजर गायीवर पडली. घाबरलेली गाय पाहून त्याला वाईट वाटलं. तिला धीर द्यावा म्हणून त्याने एक लांबलचक, गोड आवाज काढला.
गायीला वाटलं, “अरे! कुत्रा गातोय!”
ती आनंदाने उड्या मारू लागली आणि जोरजोरात गाणं सुरू केलं. तेच तिचं बेसूर गाणं गात-नाचत ती थेट घराच्या दारापर्यंत आली. आता सगळे एकत्र जमले. पण घराची अवस्था फारच वाईट होती. धूळ, माती आणि कचरा सगळीकडे साठलेलं. कुत्र्याने झुडपांच्या फांद्या गोळा केल्या आणि एक छानसा झाडू तयार केला. पाहता पाहता घर स्वच्छ झालं! घर खूप आनंदी झालं.
ते म्हणालं, “आजपासून आपण सगळे मित्र! आपले सुख-दुःख आपण एकमेकांत वाटून घेऊ.”
कुत्रा खुश झाला. तो म्हणाला, “छान आहे! पण आपली सुख-दुःख नेमकी काय आहेत?”
गाय गोंधळून मान हलवली, “मला तर काहीच कळत नाही.”
घर हसत म्हणालं, “चला, एखाद्या माणसाला इथे बोलावूया. तो आपल्याला सुखही देईल आणि दुःखही शिकवेल.”
मग सगळे माणसाची वाट पाहू लागले. काही दिवसांनी एक प्रवासी माणूस आला.
तो म्हणाला, “मी आजची रात्र इथे काढू शकतो का?”
कुत्र्याने त्याच्याभोवती फेर धरत विचारलं, “पण तुझ्या गाठोड्यात काय आहे?”
माणूस हसून म्हणाला, “सुख आणि दुःख!”
हे ऐकताच घर, झाड, कुत्रा आणि गाय एकत्र म्हणाले,
“मग तर नक्की रहा! हवं तर कायमच राहा.”
तेव्हापासून ते सगळे एकत्र राहू लागले. सुख आलं की मिळून आनंद मानू लागले आणि दुःख आलं की एकमेकांचा हात धरून तेही हसत-हसत सहन करू लागले.
बोध:मैत्री, सहवास आणि एकमेकांची साथ असेल तर सुख-दुःख दोन्ही सहज पेलता येतात.
– मच्छिंद्र ऐनापुरे, जत जिल्हा सांगली